Τι κάνει ένα έργο ξεχωριστό

Όταν γίνεται λόγος για ένα σπουδαίο έργο, η συζήτηση συχνά ξεκινά από την αρχιτεκτονική.

Για μένα ξεκινά πολύ νωρίτερα.

Ένα σπουδαίο έργο είναι το αποτέλεσμα πολλών αποφάσεων — να επιλέξεις τη σωστή γη, να καταλάβεις τι της ταιριάζει, να δημιουργήσεις το σωστό γενικό σχέδιο, να σχεδιάσεις σπίτια γύρω από τον τρόπο που πραγματικά ζουν οι άνθρωποι και μετά να τα χτίσεις σωστά.

Μπορείς να χρησιμοποιήσεις ακριβά υλικά και να δημιουργήσεις εντυπωσιακή αρχιτεκτονική, αλλά αν τα θεμελιώδη είναι λάθος, δεν πιστεύω ότι έχεις δημιουργήσει ένα σπουδαίο έργο.

Και το πρώτο θεμελιώδες είναι πάντα η γη.

Όλα ξεκινούν από τη γη

Υπάρχει λόγος που στα ακίνητα λέμε τόσα χρόνια «τοποθεσία, τοποθεσία, τοποθεσία».

Η επιλογή της γης είναι ίσως η σημαντικότερη απόφαση που παίρνει ένας κατασκευαστής.

Όταν εξετάζω ένα πιθανό οικόπεδο, θέλω να καταλάβω πολύ περισσότερα από το μέγεθος και τις δυνατότητες δόμησής του. Κοιτάζω την τοπογραφία, την προσβασιμότητα, τη θέα, τη γύρω περιοχή, την εγγύτητα σε υπηρεσίες και, φυσικά, τους πολεοδομικούς κανονισμούς.

Πιστεύω όμως επίσης ότι πρέπει να περάσεις χρόνο εκεί με φυσική παρουσία.

Μου αρέσει να επισκέπτομαι τη γη προσωπικά και, όπου γίνεται, σε διαφορετικές ώρες.

Κάτι που φαίνεται τέλειο στο σχέδιο μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικό όταν στέκεσαι πραγματικά εκεί.

Μπορεί να προσέξεις θόρυβο μια συγκεκριμένη ώρα της ημέρας. Κίνηση. Την πορεία του ήλιου. Κάτι στη γύρω περιοχή που θα μπορούσε να επηρεάσει την ποιότητα ζωής. Πρέπει επίσης να σκεφτείς τι θα μπορούσε να συμβεί γύρω από το οικόπεδο στο μέλλον. Μια όμορφη θέα σήμερα δεν παραμένει απαραίτητα όμορφη θέα αύριο.

Αυτά μετρούν.

Ταυτόχρονα, δεν πιστεύω ότι ένα δύσκολο οικόπεδο είναι αυτομάτως κακό οικόπεδο. Ένα ασυνήθιστο σχήμα ή μια απαιτητική τοπογραφία μπορεί κάποιες φορές να γεννήσει πιο ενδιαφέρουσα αρχιτεκτονική.

Το είδαμε και εμείς οι ίδιοι, σε έργα όπως το Triangle House, όπου τα χαρακτηριστικά του οικοπέδου έγιναν μέρος του σχεδιασμού αντί για κάτι που προσπαθούσαμε να πολεμήσουμε.

Το κτίριο πρέπει να ανταποκρίνεται στη γη, όχι το αντίστροφο.

Μην χτίζεις απλώς επειδή μπορείς

Ένα λάθος που βλέπω αρκετά συχνά είναι η προσπάθεια να αξιοποιηθεί κάθε τετραγωνικό μέτρο που επιτρέπουν οι κανονισμοί.

Εμπορικά, καταλαβαίνω γιατί συμβαίνει. Περισσότερη δόμηση σημαίνει συνήθως περισσότερα πωλήσιμα τετραγωνικά.

Αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερο έργο.

Κάποιες φορές οι χώροι που αποφασίζεις να μην χτίσεις είναι εξίσου σημαντικοί με τα ίδια τα κτίρια.

Χώροι πρασίνου, διαδρομές περπατήματος ή άθλησης, μέρη για παιδιά, χώροι κατάλληλοι για κατοικίδια, διαμόρφωση τοπίου και απλώς αρκετός χώρος ανάμεσα στα κτίρια μπορούν να αλλάξουν εντελώς την εμπειρία του να ζεις κάπου.

Αυτοί οι χώροι δεν πρέπει να θεωρούνται χαμένη γη.

Είναι μέρος του έργου.

Το Aphrodite Hills υπήρξε σημαντικό παράδειγμα αυτού στην Κύπρο όταν αναπτύχθηκε. Έδειξε τότε τι μπορεί να συμβεί όταν σκέφτεσαι πέρα από μεμονωμένα σπίτια και δημιουργείς ένα ολοκληρωμένο περιβάλλον.

Σήμερα βλέπουμε την ιδέα να εξελίσσεται περαιτέρω σε έργα όπως το Limassol Green.

Διεθνώς, το Costa Navarino είναι ένα έργο που θαυμάζω ιδιαίτερα, γιατί η αρχιτεκτονική, η πολυτέλεια, ο τοπικός χαρακτήρας και το φυσικό περιβάλλον έχουν συνδυαστεί με μεγάλη προσοχή.

Στην Κύπρο, το Anassa είναι άλλο ένα παράδειγμα που πάντα εκτιμούσα. Εντάσσεται στο φυσικό του περιβάλλον αντί να προσπαθεί να το κυριαρχήσει.

Αυτό το πιστεύω βαθιά:

Ένα σπουδαίο έργο δεν ορίζεται από το πόσα μπορείς να χτίσεις σε ένα κομμάτι γης, αλλά από το πόσο έξυπνα επιλέγεις τι θα χτίσεις — και τι θα αφήσεις άχτιστο.

Ξεκίνα από το γενικό σχέδιο

Πριν σχεδιάσεις μεμονωμένα σπίτια, πρέπει να πετύχεις το συνολικό έργο.

Το γενικό σχέδιο προηγείται.

Οι στάθμες και τα υψόμετρα πρέπει να λειτουργούν. Οι προσβάσεις πρέπει να βγάζουν νόημα. Οι διαφορετικές χρήσεις πρέπει να τοποθετηθούν σωστά. Πρέπει να σκεφτείς την ιδιωτικότητα, τον προσανατολισμό και τις θέες σε όλο το έργο.

Μόνο τότε πρέπει να αρχίσεις να σκέφτεσαι τα επιμέρους κτίρια.

Και όταν το κάνεις, ο καλός σχεδιασμός δεν αφορά μόνο την αρχιτεκτονική.

Αφορά την καθημερινή ζωή.

Προσέχω πράγματα όπως τα ύψη των οροφών. Όπου είναι δυνατόν, προτιμώ εσωτερικά ύψη πάνω από 3,10 μέτρα, γιατί αλλάζουν εντελώς την αίσθηση ενός χώρου.

Η θέση των κλιματιστικών συστημάτων μετράει. Οι αποθηκευτικοί χώροι μετρούν. Η σύνδεση εσωτερικής και εξωτερικής διαβίωσης μετράει.

Ειδικά στην Κύπρο, ο εξωτερικός χώρος πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μέρος του σπιτιού. Βεράντες, χώροι μπάρμπεκιου, πισίνες και μέρη όπου οικογένειες και φίλοι μπορούν να περνούν χρόνο μαζί είναι σημαντικά.

Ένας αγοραστής μπορεί να μην προσέξει κάθε μία από αυτές τις λεπτομέρειες στην πρώτη επίσκεψη.

Θα τις προσέξει όμως όταν ζήσει στο σπίτι.

Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στο να σχεδιάζεις κάτι για να πουληθεί και στο να σχεδιάζεις κάτι για να το ζήσεις.

Ποιότητα δεν σημαίνει να αγοράσεις το ακριβότερο υλικό

Δεν συμφωνώ με την ιδέα ότι τα ακριβά υλικά σημαίνουν αυτομάτως ποιότητα.

Φυσικά και μετρούν τα υλικά.

Αλλά μπορείς να πάρεις ένα πολύ ακριβό υλικό και να το τοποθετήσεις άσχημα.

Η ποιότητα προκύπτει από το πώς χτίζεται κάτι. Έρχεται από την τεχνική δεξιότητα, την επίβλεψη, την τεχνογνωσία και τα πρότυπα που είναι διατεθειμένος να αποδεχθεί ο κατασκευαστής.

Κατά τη διάρκεια της κατασκευής θα προκύψουν προβλήματα. Αυτό είναι φυσιολογικό.

Σημασία έχει τι κάνεις όταν τα βρίσκεις.

Αν κάτι δεν είναι σωστό, το διορθώνεις. Ακόμη κι όταν ο μελλοντικός ιδιοκτήτης ίσως δεν μάθει ποτέ ότι υπήρξε πρόβλημα.

Για μένα, αυτό είναι μέρος της κουλτούρας μιας εταιρείας ανάπτυξης.

Η επιλογή υλικών πρέπει επίσης να ταιριάζει στην τοποθεσία.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό κοντά στη θάλασσα, όπου οι περιβαλλοντικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν τα υλικά πολύ διαφορετικά με τον χρόνο.

Προτιμώ να χρησιμοποιώ υλικά χαμηλής συντήρησης όπου ταιριάζει — αλουμίνιο, σκυρόδεμα, HPL, μάρμαρο και πέτρα, για παράδειγμα. Το ξύλο μπορεί να είναι πανέμορφο, αλλά χρειάζεται και συντήρηση.

Πρέπει να σκεφτόμαστε πώς θα δείχνει το ακίνητο πέντε ή δέκα χρόνια μετά την παράδοση, όχι μόνο πώς φωτογραφίζεται τη μέρα που παραδίδουμε τα κλειδιά.

Ποιότητα δεν είναι το πώς δείχνει ένα έργο την πρώτη μέρα. Είναι το πόσο καλά συνεχίζει να αποδίδει με τον χρόνο.

Η εμπιστοσύνη είναι επίσης μέρος του έργου

Υπάρχει άλλη μία πλευρά της ανάπτυξης που είναι εξίσου σημαντική με την αρχιτεκτονική και την κατασκευή.

Η σχέση με τον αγοραστή.

Η αγορά ενός ακινήτου είναι μεγάλη απόφαση. Για έναν διεθνή αγοραστή που αγοράζει στην Κύπρο, υπάρχει επιπλέον η αβεβαιότητα της αγοράς σε άλλη χώρα και της συναλλαγής με ένα σύστημα που ίσως δεν γνωρίζει.

Η νομική ασφάλεια είναι επομένως εξαιρετικά σημαντική. Οι αγοραστές πρέπει να ξέρουν ότι η ιδιοκτησία τους προστατεύεται, και πιστεύω ότι πρέπει πάντα να έχουν την ελευθερία να χρησιμοποιήσουν ανεξάρτητη νομική εκπροσώπηση.

Η εμπιστοσύνη όμως δεν δημιουργείται μόνο με συμβόλαια.

Δημιουργείται με επικοινωνία και συνέπεια.

Αν πεις κάτι σε έναν πελάτη, πρέπει να το τηρήσεις. Αν κάτι αλλάξει, πρέπει να το εξηγήσεις. Οι άνθρωποι θέλουν να ξέρουν τι συμβαίνει με το ακίνητό τους.

Μετράει και η προσωπική επαφή.

Πιστεύω ότι οι αγοραστές θέλουν να γνωρίζουν τους ανθρώπους πίσω από την εταιρεία. Θέλουν να ξέρουν ποιος έχει την ευθύνη και ποιος θα είναι εκεί αν κάτι πάει στραβά.

Για μένα, η ίδια η πώληση δεν είναι το καλύτερο μέτρο επιτυχίας.

Προτιμώ να κοιτάζω τον πελάτη μερικά χρόνια αργότερα.

Είναι ακόμη ευχαριστημένος με το ακίνητο; Διατήρησε ή αύξησε την αξία του; Θα αγόραζε ξανά από εμάς;

Αν η απάντηση είναι ναι, τότε κάναμε σωστά τη δουλειά μας.

Πρέπει να χτίζουμε για το αύριο

Η αγορά ακινήτων θα συνεχίσει να αλλάζει.

Η γη γίνεται πιο περιορισμένη και το κατασκευαστικό κόστος συνεχίζει να αυξάνεται. Πιστεύω ότι αυτό θα οδηγήσει φυσιολογικά σε πιο αποδοτική χρήση του χώρου και σε σπίτια όλο και πιο ενεργειακά αποδοτικά και τεχνολογικά προηγμένα.

Η ενεργειακή απόδοση είναι ήδη πολύ πιο σημαντική για τους αγοραστές απ' ό,τι στο παρελθόν. Οι άνθρωποι αρχίζουν να καταλαβαίνουν ότι το πραγματικό κόστος ενός σπιτιού δεν είναι μόνο η τιμή αγοράς. Είναι και το πόσο κοστίζει αυτό το σπίτι στη λειτουργία του κάθε μήνα, για πολλά χρόνια.

Η τεχνολογία θα παίζει ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο σε αυτό.

Έξυπνα συστήματα που επιτρέπουν στους ανθρώπους να παρακολουθούν και να ελέγχουν την κατανάλωση ενέργειας και να διαχειρίζονται το σπίτι τους θα γίνουν σταδιακά στάνταρ αντί για προαιρετικά.

Η τεχνολογία όμως κινείται γρήγορα.

Γι' αυτό δεν νομίζω ότι δουλειά μας είναι να μαντέψουμε ακριβώς ποια τεχνολογία θα χρησιμοποιεί κάποιος σε δέκα χρόνια.

Δουλειά μας είναι να διασφαλίσουμε ότι το σπίτι θα μπορεί να προσαρμοστεί σε αυτήν.

Η πρόβλεψη υποδομής που επιτρέπει μελλοντικές αναβαθμίσεις γίνεται όλο και πιο σημαντική. Ένα σπίτι που χτίζεται σήμερα δεν πρέπει να ξεπεραστεί απλώς επειδή άλλαξε η τεχνολογία.

Χτίζε καλύτερα, όχι περισσότερο

Καθώς κοιτάζω το μέλλον της ανάπτυξης ακινήτων, πιστεύω όλο και περισσότερο στην ποιότητα αντί για την ποσότητα.

Προτιμώ να βλέπω λιγότερα έργα φτιαγμένα σωστά παρά περισσότερα έργα που δημιουργούνται απλώς για να μεγιστοποιηθεί ό,τι μπορεί να χτιστεί.

Καλύτερος σχεδιασμός. Καλύτερη κατασκευή. Περισσότερη τεχνολογία. Μεγαλύτερη ενεργειακή απόδοση. Περισσότεροι χώροι πρασίνου και κοινόχρηστοι χώροι. Περισσότερος σεβασμός στο περιβάλλον.

Γιατί τελικά δεν δημιουργούμε απλώς κτίρια.

Δημιουργούμε τόπους όπου οι άνθρωποι θα περάσουν ένα σημαντικό μέρος της ζωής τους.

Και όταν όλα αυτά τα στοιχεία ενωθούν — η γη, η αρχιτεκτονική, η φύση, η τεχνολογία, η ποιότητα κατασκευής και οι χώροι ανάμεσα στα κτίρια — κάτι αλλάζει.

Οι άνθρωποι νιώθουν όμορφα εκεί.

Νιώθουν ότι ανήκουν εκεί.

Για μένα, αυτό κάνει ένα έργο πραγματικά σπουδαίο.

Ένα πραγματικά σπουδαίο έργο είναι εκείνο που, χρόνια μετά την ολοκλήρωσή του, εξακολουθεί να μοιάζει με το σωστό μέρος για να βρίσκεσαι.